نقل و پیوند اعضای انسان درپرتو احکام فقه اسلامی

0 333

خلاصه
نقل و پیوند اعضای انسان منحیث درمان از قديم الایام در ميان انسانها رائج بود، چون انسان از روز اول هبوط آدم (ع) به زمین توأم با مشقت ها و رنج ها و درد همراه بوده و همواره در جستجوی راه حل برای بیرون رفت از آنها بود.
یکی از این راه ها برای معالجه و تداوی پیوند اعضای از دست رفته یا مصاب است در این راستا، پیوند اعضای از جایگاه ویژه ای برخوردار می باشد و در ارائه خدمات طبی موفقیت های ارزشمندی را به خود اختصاص داده است.که این رساله در پی آنست تا در مورد احکام فقهی آن تحقیق نماید.
پیوند اعضای انسان درپرتو احکام فقه اسلامیپیوند اعضای انسان درپرتو احکام فقه اسلامیپیرامون احکام فقهی نقل و پیوند اعضای عمدتاً سه دیدگاه موجود است، دیدگاه نخست آنرا تحت شرایط خاص، با در نظر داشت ضرورت به نجات جان بیمار و یا سلامتی او، جایز شمرده و دیدگاه دوم آنرا مطلقاً نامشروع می خواند، آنرا متعارض با کرامت و شخصیت انسانی و اهانت به انسان تلقی نموده مثله و هتک حرمت به جسد مسلمان می دانند.
جماعتی از علماء کاملاً مخالفت دارند و جمعی هم کاملا موافق هستند وعده ای راه میانه را پیموده‌ اند دیدگاه سوم تنها پیوند اعضای افراد فوت ‌شده را جایز شمرده، ولی پیوند از فرد زنده را غیر ‌مجاز دانسته ‌اند. در این رساله سعی شده این مباحث با نگاهی فقهی مورد بررسی قرار گیرد و دلایل مخالفان و موافقان گرفته بیان شود.
پس از تحقیق همه جانبه در مسئله نقل و پیوند عضو به این نتیجه رسیدم که این عمل نه تنها شرعاً اشکال ندارد، بلکه براساس فتوای برخی از فقهای معاصر امری لازمی و ضروری برای نجات انسان بوده، و بر اساس فتوای برخی دیگر اقلاً جایز است.
چون مسئله نقل و پیوند اعضای از این جهت که در آن عضو یا اعضایی از یک فرد زنده یا مرده برداشته می شود و سپس در بدن فرد دیگری قرار می گیرد، قبل از اینکه یک امر طبی باشد چون از یک سو مستلزم تصرف در بدن انسان و از سوی دیگر، به خاطر هدف نجات انسان ها از مرگ و یا رهایی آن ها از درد و رنج است، یک امر فقهی خواهد بود.
تحقیق حاضر بررسی یکی از موضوعات حساس یعنی پیوند اعضای را وجهه همت خود قرار داده و به تحلیل دقیق موضوع و نقل دیدگاه های متخصصان و اندیشه وران و فقیهان و مستندات فقهی پرداخته است و نقش علمای مسلمین درعرصه علم جراحی را نیز به وضوح ثابت ساخته است.
یکی از امتیازات این رساله آنست که بار تحقیق را بر شانه دو علم فقه و علم طب نهاده است، به پیش می برد.
این بحث علمی- تحقیقی ملاک جواز برداشت عضو از مرده مسلمان، حدود ضرورت برداشت عضو از بدن مردگان مسلمانان و کفار و نقش اساسی وصیت و اذن قبلی در برداشت عضو از بدن مردگان می داند.
روشن است که مسئله نقل و پیوند اعضای بدن اگرچه به شکل امروزین آن در دوران پیشین مطرح نبوده، اما ریشه های بحث در متون دینی و منابع فقهی ما مشاهده می شود، چون دین اسلام دین کامل و شریعت آن فراگیر همه اعصار و امصار است.
دررابطه بانحوه استدلال فقهاء درمسأله نقل و پيوند اعضای بايد به اين نكته مهم توجه داشت كه به دليل جديد بودن اين موضوع درحيطه فقهي، نص خاصي كه تصريح به جواز يا عدم جواز برداشت و پیوند عضوي ازجسم آدمي جهت معالجه ديگري نمايد، وجود ندارد.
لذا محوراساسي استدلات درحيطه احكام اوليه پيوند اعضای، بيشتر حول ادله اي مي گردد كه دال بر رعايت حفظِ جان و سلامت جسماني انسان وكرامت او در زمان حياتش وحفظ احترام وحرمت وي در بعد از مرگش مي باشد.
بنابراين آنچه كه در نگاه اول بيشتر خودنمايي مي كند، وجود موانعي مي باشد كه در برابر مساله تصرف در اعضای وبرداشت عضو مورد نياز قرار دارد و به همين دليل در جريان بررسي فقهي پيوند اعضای اينگونه معمول است كه در ابتداء ادله دال برممنوعيت تصرف در جسم وتن آدمي مطرح مي گردد وسپس به نقد و بررسي اين ادلة در رابطه بانحوه انصراف، شمول واطلاق آن ها و نيز قابليت سقوط ونحوه اسقاط احكام مربوطه پرداخته مي شود، و اگر کدام تصریحی از کدام قانون وجود داشته باشد آن نیز به عنوان شاهد آورده می شود .
در کشور اسلامی ما افغانستان تا اکنون قانون ویژه یی در مورد نقل و پیوند اعضای انسان وجود ندارد، اما از عموم استناد قوانین بر مبنای فقه اسلامی می توان برخی احکام آنرا استنباط کرد.
در رساله حاضر، بررسی انواع درمان، از طریق انواع جراحی ها و عملیات، پیوند اعضای و مشروعیت آن از منظر نصوص و ادله شرعی مورد تحلیل قرار گرفته است. علاوه بر آن، نسبت به خرید، فروش، یا اهداء عضو بدن در حالت حیات و یا وصیت نقل اعضای بعد از مرگ نیز تأمل لازم در این باب انجام شده است و نفی یا اثبات آن در صور مختلف با بیان ادله تبیین گردیده است.
همچنان تحقیق حاضر احکام نقل اعضای بدن مرده، انتفاع از اجزای جنین، استفاده از رحم برای کشت اعضای و حکم انتقال و پیوند اعضای که در نسب و وراثت اثرگذارند، حکم انتقال عضو قطع شده در حدّ یا قصاص وحکم انتقال اعضای مصنوعی، جراحی تجمیلی تحسین یا جراحی پلاستیکی را مفصلاً بحث نموده است.
این رساله به تبیین مفهوم مرگ پرداخته و آنرا از نظر نصوص شریعت اسلامی تعریف نموده اسباب آنرا از نظر شرعى و علمى بیان کرده، تشخيص موضوعات احكام شرعى و نشانه ‏هاى حيات و مرگ را در ادلّه بیان نموده است.
به همین گونه احکام تشریح جسد انسانی را مفصلاً با اغراض آن توأم با بیان حکم پیوند اعضاى حیوانات به انسان و نقل خون و کاشت موی سر بیان نموده است.

ادامه مطلب را در کتاب نقل و پیوند اعضای انسان درپرتو احکام فقه اسلامی بخوانید:

دانلود کتاب
واژه های کلیدی: نقل، پیوند، عضو، جراحی، تشریح، کاشتن، تبرع.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

9 + 16 =